2020’de Lübnan’ın Bekaa Vadisi’ndeki Baalbek Antik Kenti’ni Twitter’da bir flood olarak anlatmıştım. Gelen bir yorum üzerine, Baküs Tapınağı’nın duvarındaki Osmanlı tuğrasını araştırıp bu yazıyı hazırladım. Yazının sonunda “umarım siz de benim kadar görmeyi hayal ediyorsunuzdur” demiştim.

2025 yazında, 21. ülkem Lübnan’a giderek bu hayali gerçekleştirdim. Bu yazıyı da o gezinin fotoğrafları ve notlarıyla baştan güncelledim. Lübnan gezimin tamamını merak ediyorsanız: 5 Günlük Lübnan Gezimden Notlar

Baalbek Antik Kenti Nerede, Nasıl Gittim?

Baalbek, Lübnan’ın başkenti Beyrut’un yaklaşık 85 km doğusunda, Bekaa Vadisi’nde yer alıyor.

Ben Baalbek’i, Lübnan’ın en eski şarap üreticisi Chateau Ksara ile birleştiren günübirlik bir rota olarak planladım. Beyrut’tan özel taksi tuttuk; şoför bizi gün boyu bekledi ve iki durak için toplam 120 dolar ödedik. Toplu taşımayla gitmek de mümkün ama zaman kaybettiriyor; birkaç kişiyseniz özel taksi hem pratik hem de kişi başına mantıklı bir fiyata geliyor. Biz giderken yolda herhangi bir sorun ya da kontrol noktasıyla karşılaşmadık, ancak bölgedeki durum çok hızlı değişebiliyor.

Giriş ücreti: Ücreti hatırlamıyorum; zaten Lübnan’daki ekonomik dalgalanmalar nedeniyle fiyatlar sık değişiyor. Gitmeden önce güncel ücreti kontrol edin ve yanınızda nakit dolar bulundurun.

Baalbek’te Neler Gördüm?

Baalbek, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan ve Roma İmparatorluğu’nun doğudaki en görkemli tapınak kompleksi olarak bilinen bir antik kent. Fenikeliler buraya en güçlü tanrıları Baal’ın adını vermiş, Yunanlılar ise “Güneş Şehri” anlamına gelen Heliopolis demiş.

Jüpiter Tapınağı

Baalbek’in en büyük tapınağı. Yapıldığında 54 sütunu varmış; bugün ayakta kalan, yaklaşık 20 metre yüksekliğindeki 6 sütun bile insanı şaşkına çeviriyor. Tapınağın büyük bölümü 1759’daki büyük depremde yıkılmış.

Baküs Tapınağı

Dünyadaki en iyi korunmuş Roma tapınaklarından biri. Jüpiter Tapınağı’ndan daha küçük olmasına rağmen duvarları, sütunları ve taş işçiliği neredeyse bütün halde duruyor. Buradaki iki tapınak beni gerçekten etkiledi; aralarında vakit geçirirken çok keyif aldım.

Trilithon Taşları

Jüpiter Tapınağı’nın temelinde kullanılan Trilithon blokları, her biri 800 tonu aşan ağırlıklarıyla Baalbek’in en büyük gizemlerinden. Bu taşların nasıl taşındığı ve yerine nasıl oturtulduğu hâlâ tam olarak bilinmiyor.

Hamile Kadın Taşı

Baalbek’in hemen dışındaki antik taş ocağında, Roma döneminden kalma ve yaklaşık 1.000 ton ağırlığındaki Hamile Kadın Taşı (Hajar al-Hibla) duruyor. Uzun yıllar insan eliyle işlenmiş en büyük taş blok olarak bilindi; 2014’te aynı ocakta ondan da büyük bir blok bulundu. Taşın yanına geçtiğimde kendimi gerçekten küçücük hissettim; fotoğraf çekerken bu devin nasıl taşınacağını hayal edip gülmekten kendimi alamadım.

Roma’dan sonra en önemli dini merkez olması

Baalbek antik kenti, ticaret yolu üzerinde bulunduğundan Roma’dan sonraki en önemli dini merkezlerden biri kabul ediliyor. Tarih sahnesinde bir çok kez el değiştiren kente hüküm süren uygarlıklar; Bizanslılar, Selçuklular, Eyyubiler, Haçlılar, Moğollar, Memlüklüler ve Osmanlılar şeklinde devam etmiştir. Her medeniyet kente bir kalıntı bırakmıştır.

Kentte 2 bin tonluk taşlar işlenmiştir. Bu taşların nasıl işlendiği günümüzde dahi bilinmemektedir.

Antik Kentin Baalbek’den önceki isimleri

Fenikeliler en güçlü tanrıları olan Baal ismini vermişlerdir. Yunanlılar ise Heliopolis yani Güneş Şehir adını vermişlerdi.

Romalıların çok tanrılı inanış sistemini bırakmasından sonra önemini yitirmiş.

Baalbek Antik Kenti 1500’lü yıllarda Osmanlı hakimiyetine girmiş ve 1517 yılında kenti Yavuz Sultan ziyaret etmiştir. Ama burayla pek ilgilenmemiştir.

1759 da gerçekleşen büyük deprem ile şehrin en büyük tapınağı olan Jüpiter başta olmak üzere çoğu bina yıkılmıştır.

1898 yılında Osmanlı’nın Alman arkeologlara verdiği araştırma izninden sonra şehirde yapılan kazılardan sonra şehrin büyük bölümü yeniden gün yüzüne çıkmış. I. Dünya Savaşı’nın akabinde bölge Fransızların eline geçmiş ve Fransız araştırmacılar bölgedeki kazı çalışmalarına devam etmiş. Devamında kazıya Lüblanlılar devam etmiştir. Bölgede uzun süre askeri karışıklar devam ettiğinden Baalbek tanıtımı tam olarak yapılamamıştır.

Baalbek Antik Kenti Osmanlı Tuğrasının hikayesi

Bu yazının çıkış noktası olan levhalar, Baküs Tapınağı’nın duvarında hâlâ duruyor. Hikayesi şöyle: 1898’de Alman İmparatoru II. Wilhelm, Osmanlı topraklarındaki gezisi sırasında Baalbek’i ziyaret etti. Ziyaretin ardından Osmanlı yönetimi Alman arkeologlara kazı izni verdi ve bu ziyaretin anısına, Sultan II. Abdülhamid’in tuğrası ile Kayzer’in yazıtını taşıyan iki levha tapınağın duvarına yerleştirildi.

Alman kazılarıyla kentin büyük bölümü yeniden gün yüzüne çıktı. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra çalışmaları Fransız, daha sonra da Lübnanlı arkeologlar sürdürdü.

Baalbek Antik Kenti’nin Tarihi

Ticaret yollarının kesiştiği bir noktada kurulan Baalbek, tarih boyunca pek çok kez el değiştirdi: Romalılar, Bizanslılar, Emeviler, Selçuklular, Eyyubiler, Haçlılar, Moğollar, Memlükler ve Osmanlılar. Her medeniyet kentte bir iz bıraktı.

Roma’nın çok tanrılı inanç sistemini bırakmasıyla kentin dini önemi azaldı ve buradaki taşlar başka yapılarda kullanıldı. İstanbul’daki Ayasofya’nın bazı sütunlarının da Baalbek’ten getirildiği rivayet edilir.

Baalbek, 1984’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı. Bölgedeki çatışmalar nedeniyle kent ve çevresi 2006’da ve sonraki yıllarda zarar gördü; bu da Baalbek’in tanıtımının hep sınırlı kalmasına yol açtı.

Chateau Ksara

Baalbek dönüşünde, 1857’den beri şarap üreten Chateau Ksara’ya uğradık. Tarihi yeraltı mahzenlerini gezmek 5 dolar, şarap tadımı için 10 dolar daha ödüyorsunuz. Serin taş duvarların arasında dolaşmak, sıcak bir Bekaa gününün ardından en keyifli mola oldu.

Baalbek Antik Kenti Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar 1 2 3 4 5