Likçe kaynaklarda Tuminehi Antik Kenti olacak geçen yerleşkenin Köybaşı mevkiinde bulunan İslamlar Kaya Mezarları ve Bezirgan Kaya Mezarları hakkında bilgi verirken antik kent hakkında da kısaca bilgi vereceğim.
📌 Not: İslamlar ve Bezirgan Kaya Mezarları, Likçe kaynaklarda Tuminehi, Yunan-Roma kaynaklarında Tymnessos olarak geçen antik yerleşimin nekropol alanlarıdır. Kalkan’ın Akdeniz’e açılan limanı olduğu düşünülen bu bölgede 90’dan fazla kaya mezarı bulunuyor. İslamlar Köyü’ne tatil için gelenlerin kolayca ekleyebileceği, az bilinen tarihi bir durak.
İslamlar Kaya Mezarları Nerede
Yukarıdaki haritada işaretli 3 yer görüyoruz. Bunlar sırasıyla ;
- Yeşil : İslamlar Kaya Mezarları’nın bulunduğu konum
- Mavi : Yan yana 3-4 kaya mezarının olduğu alan
- Mor : Bezirgan Kaya Mezarları’nın bulunduğu alan
Köybaşı Kaya Mezarlarına Nasıl Gidilir
3 konumda bulunan kaya mezarlarını görmek için 2 yol var. Bunlardan birincisi;
İslamlar Mahallesi yolunu kullanarak sırasıyla yeşil, mavi ve mor noktaları ziyaret etmek. İslamlar Mahallesi tatil amaç çokça tercih edilen destinasyonlardan biri. Buraya gelmişseniz mutlaka bu kaya mezarlarını ziyaret etmelisiniz.
İkinci yol ise Kalkan’dan Bezirgan Mahallesi’ne giden yolu takip ederek haritada işaretlediğim noktaları ziyaret etmek.
Aşağıdaki harita üzerinde gidiş yollarını işaretlerdim. İstediğiniz şekilde ziyaret edebilirsiniz. Ama Bezirgan Kaya Mezarları olarak adlandırılan alanı ziyaret etmek için biraz araya girmek gerekiyor. Ara yola girince kaya mezarlarını görmeye başlayacaksınız.
Haritada sarı ile işaretlediğim alanda Bezirgan Tahıl Ambarları var. Buraya gelmişken burayı da ziyaret etmenizi tavsiye ederim.
Kaya mezarları hakkında hazırladığım videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz.
Tuminehi Antik Kenti
İnternette araştırma yaparsanız bu kaya mezarları için Pirha Antik Kenti olarak adlandırıldığını görebilirsiniz ama bu doğru değil. Kaya mezarlarının bulunduğu alan Köybaşı olarak geçiyor.
Küçük kalıntılar dışında yerleşim ve nekropol izine rastlanmayan Kalkan’ın Akdeniz’a açılan limanı olduğu düşünülen Likçe kaynaklarda Tuminehi, Yunan ve Roma kaynaklarında Tymnessos Antik Kenti olarak geçmektedir.
Yazılı kaynaklarda Köybaşı – Aşağı Tymnessos -, Kalkan – Yukarı Tymnessos – olarak ifade edildiği anlaşılmıştır.
Şimdi kaya mezarları hakkında bilgi verebilirim.
Bezirgan Kaya Mezarları
En fazla kaya mezarı bu alandadır. Akropolisin doğu yamacında yer alan ve sayıları 90’dan fazla olan kaya mezarları Pınara Antik Kenti’nde olduğu gibi bal peteğini anımsatır. Buradaki kaya mezarların hiç birinde yazıta rastlanmamıştır. Perikle-İskender dönemlerinde yada Satrap ayaklanması ile 358-334 yıllarındaki Hekatomnid hakimiyeti arasındaki dönemde inşa edildiği tahmin edilmete.
İslamlar Kaya Mezarları
Diğer bir nekropol alanı ise Xanthos’a uzanan yol üzerine yakın konumda olan kaya mezarlarıdır. Dağınık durumda bulunan kaya mezarları 20’den fazladır. Bu mezarların içinde en önemlisi figürlü bezeme içerendir.
Bu kaya mezarı ve geçit arasında boş mezar olması gereken dikme mezar vardır. Diğer mezarlardan farklı olup ruh deliği olarak adlandırılan iki açıklık içerir.
Ayrıca bu tip kaya mezarları Güvercin Yuvası olarak ta adlandırılıyor.
İslamlar Kaya Mezarları Hakkında Sık Sorulan Sorular
İslamlar Kaya Mezarları nerede, nasıl gidilir?
Kalkan’a bağlı İslamlar ve Bezirgan mahalleleri arasındaki Köybaşı mevkiinde. İki yolla ulaşılabilir: İslamlar Mahallesi yolu üzerinden veya Kalkan’dan Bezirgan’a giden yolu takip ederek. İslamlar Köyü zaten popüler bir tatil noktası olduğu için buraya gelmişken mezarları da görmenizi öneririm.
Tuminehi (Tymnessos) Antik Kenti nedir?
Kalkan’ın Akdeniz’e açılan limanı olduğu düşünülen antik yerleşim. Likçe kaynaklarda Tuminehi, Yunan ve Roma kaynaklarında Tymnessos olarak geçer. Köybaşı “Aşağı Tymnessos”, Kalkan ise “Yukarı Tymnessos” olarak ifade edilmiştir. İnternette bazen yanlışlıkla “Pirha Antik Kenti” denmesine rağmen bu doğru değildir.
Kaç kaya mezarı var, ne kadar eskiler?
Bezirgan tarafında akropolisin doğu yamacında 90’dan fazla kaya mezarı bal peteği düzeninde sıralanır; İslamlar tarafında ise 20’den fazla dağınık mezar var. Mezarların, Perikle-İskender dönemi ile Hekatomnid hakimiyeti arasında, yaklaşık MÖ 358-334 yıllarında inşa edildiği tahmin ediliyor.
“Güvercin yuvası” ve “ruh deliği” ne demek?
Bu tip kaya mezarları halk arasında görünümleri nedeniyle “güvercin yuvası” olarak da adlandırılıyor. İslamlar tarafındaki en önemli mezar, dikme mezar tipinde olup “ruh deliği” denen iki açıklık içerir — bu, ölünün ruhunun geçişi için bırakıldığına inanılan mimari bir detaydır.
Başka bir yazıda görüşmek üzere. Aşağıdaki yazılarda ilginizi çekebilir.
Kaş-Kalkan bölgesinden diğer gezilecek yerler
- Bezirgan Tahıl Ambarları
- Kaş Kalkan Gezilecek Yerler
- Delikkemer Su Kemeri
- İslamlar Köyü Gezilecek Yerler
Kaynak : Tuminehi / Tymnessos